Từ ngày 01/3/2026, Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (“Luật Đầu tư 2025”) chính thức có hiệu lực. Trong đó, có một số điểm mới đáng chú ý, được các nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm sau:
1. Cắt giảm đáng kể ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
Luật Đầu tư đã cắt giảm, thu hẹp phạm vi nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với Luật Đầu tư 2020.
Theo Phụ lục IV Luật Đầu tư 2025, một số ngành nghề được loại khỏi danh mục hoặc điều chỉnh gồm: kinh doanh làm thủ tục thuế, dịch vụ làm thủ tục hải quan, dịch vụ phụ trợ bảo hiểm, cho thuê lại lao động; giám định thương mại; tạm nhập tái xuất thực phẩm đông lạnh; tạm nhập tái xuất hàng đã qua sử dụng…
Như vậy, danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện chỉ còn 198 ngành, tức bãi bỏ 38 ngành không còn yêu cầu điều kiện kinh doanh so với trước.
Đáng chú ý: Điều 7 quy định Chính phủ công bố danh mục ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, cấp chứng nhận trước khi hoạt động và danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm (cấp phép, chứng nhận) sang hậu kiểm (công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh).
Tuy nhiên, thời điểm hiệu lực của quy định này sẽ từ ngày 1/7/2026.
2. Nhà đầu tư nước ngoài không phải có dự án trước khi thành lập doanh nghiệp
Khoản 2 Điều 19 cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trước, sau đó mới thực hiện thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, với điều kiện đáp ứng quy định về tiếp cận thị trường.
3. Làm rõ 20 nhóm dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư
Điều 24 liệt kê cụ thể 20 loại dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thay vì quy định theo thẩm quyền như trước đây.
Về thẩm quyền, Điều 25 Luật 2025 quy định Quốc hội chỉ xem xét dự án cần cơ chế đặc biệt; Thủ tướng quyết định 8 nhóm; Chủ tịch UBND cấp tỉnh (thay vì UBND tỉnh) quyết định 13 nhóm dự án.
4. Bỏ hai trường hợp phải điều chỉnh chủ trương đầu tư
Luật Đầu tư 2025 chỉ giữ lại 5 trường hợp doanh nghiệp phải điều chỉnh chủ trương đầu tư. Quy định mới đã đơn giản hoá thủ tục, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, tránh việc điều chỉnh nhỏ cũng phải điều chỉnh chủ trương đầu tư. 5 trường hợp phải điều chỉnh gồm:
- Thay đổi, bổ sung nội dung, mục tiêu thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư;
- Thay đổi quy mô diện tích đất sử dụng theo quy định của Chính phủ, thay đổi địa điểm đầu tư;
- Kéo dài tiến độ thực hiện dự án quá 24 tháng;
- Điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án đầu tư;
- Thay đổi nhà đầu tư hoặc thay đổi điều kiện đối với nhà đầu tư.
So với Luật Đầu tư 2020, Điều 33 Luật Đầu tư 2025 đã bỏ 2 trường hợp: thay đổi tổng vốn đầu tư từ 20% trở lên và thay đổi công nghệ đã được thẩm định.
5. Mở rộng áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt
Điều 28 cho phép áp dụng tại KCN, khu chế xuất, khu công nghệ cao, trung tâm tài chính quốc tế… Dự án theo thủ tục này không phải thực hiện hàng loạt bước như: chấp thuận chủ trương, thẩm định công nghệ, ĐTM, giấy phép xây dựng, PCCC… Thay vào đó là cơ chế cam kết tuân thủ tiêu chuẩn.
6. Linh hoạt điều chỉnh thời hạn hoạt động dự án
Luật cho phép nhà đầu tư chủ động điều chỉnh tăng hoặc giảm thời hạn hoạt động trong quá trình thực hiện dự án (Trần vẫn là 50-70 năm). Quy định cũ chỉ cho phép gia hạn khi sắp hết hạn.
7. Bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài
Theo Điều 42, chỉ dự án có quy mô vốn vượt ngưỡng do Chính phủ quy định hoặc thuộc ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện mới phải cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Các dự án còn lại chỉ cần đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước để chuyển tiền.
8. Mở rộng phạm vi chuyển nhượng dự án đầu tư
Khoản 7 Điều 51 mở rộng đối tượng: Tất cả dự án đã được quyết định/chấp thuận chủ trương đầu tư, hoặc đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đều có thể thực hiện chuyển nhượng. Trước đây, theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023, quy định này khắt khe hơn.